Πολιτιστικές εκδηλώσεις Δήμου Ναυπακτίας Ιούλιος-Αύγουστος 2013

Δείτε εδώ το  πρόγραμμα

ΒΙΒΛΙΟ-ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ...

ΣΕ Α' ΠΡΟΣΩΠΟ

του ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΛΥΠΟΥΡΛΗ Όταν πριν από πενήντα τόσα χρόνια άρχισα να αναζητώ την περιοχή της αρχαίας ελληνικής γραμματείας στη μελέτη της οποίας θα ήθελα να προσανατολίσω τα φιλολογικά μου ενδιαφέροντα, έκανα μια διαπίστωση που την ονόμασα εξαιρετικά δυσάρεστη: οι Έλληνες φιλόλογοι έκαναν, χρόνια τώρα, μια σοβαρότατη παράλειψη, άφησαν έξω από τα ενδιαφέροντά τους την αρχαία ελληνική επιστημονική γραμματεία στο σύνολό της. Ποιοι, πράγματι, από αυτούς ξέρουν να πουν τι ακριβώς δημιούργησαν οι αρχαίοι Έλληνες στις περιοχές των μαθηματικών, της αστρονομίας, της ιατρικής, της ζωολογίας, της βοτανικής, της βιολογίας, της γεωγραφίας κλπ.; Αυτό θα πει: πόσοι από τους ΄Ελληνες φιλολόγους διάβασαν π.χ. Αρχιμήδη και Ευκλείδη, Εύδοξο και Αρίσταρχο, Ιπποκράτη και ιπποκρατικούς συγγραφείς, Αριστοτέλη και Θεόφραστο, Ερατοσθένη και Στράβωνα; Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι ο Όμηρος και οι λυρικοί ποιητές, οι μεγάλοι τραγικοί και οι μεγάλοι κωμικοί ποιητές του 5ου αι. π.Χ., ο Ηρόδοτος και ο Θουκυδίδης, ο Πλάτων και ο Δημοσθένης είναι αληθινά μεγάλοι συγγραφείς, όμως τη μεγαλοσύνη τους την ανακαλύψαμε διαβάζοντας και γνωρίζοντας από κοντά τα έργα τους. Στην περιοχή της αρχαίας ελληνικής επιστήμης οι Έλληνες φιλόλογοι έκαναν το αντίθετο: μιλούν π.χ. για τη μεγαλοσύνη του Ιπποκράτη -τον ονομάζουν και αυτοί πατέρα της Ιατρικής-, δεν έχουν όμως διαβάσει ούτε μια σελίδα από τα έργα που μας παραδόθηκαν με το όνομά του. Θα ήταν αληθινή ατυχία γ’ αυτούς να τους ζητήσει ένας γιατρός τον «Όρκο του Ιπποκράτη»: οι πιο πολλοί δεν ξέρουν ούτε πού να τον βρουν. Αποτέλεσμα: μένοντας άγνωστοι στους φιλολόγους όλοι αυτοί οι μεγάλοι συγγραφείς, μένουν αναγκαστικά άγνωστοι και σε όλους εκείνους που περιμένουν από τους φιλολόγους να τους μεταδώσουν την πολύτιμη γνώση. Κάτι χειρότερο: καμιά φορά ασχολούνται με τους συγγραφείς αυτούς άνθρωποι που δεν έχουν φιλολογική προπαίδεια, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι αυτοί να αυταπατώνται και να απατούν.

‘Έτσι άρχισε το ενδιαφέρον μου για τον Αριστοτέλη, τον άνθρωπο που, πρώτος αυτός, καλλιέργησε, άρα ίδρυσε, πολύ ενδιαφέροντες επιστημονικούς κλάδους: τη βιολογία, τη ζωολογία, τη φυτολογία, τη μετεωρολογία, τη λογική, την ψυχολογία, τη ρητορική, τη λογοτεχνική κριτική, την επιστημονική ηθική και πολιτική επιστήμη, κ.ά. Ως φιλόλογο ήταν επόμενο να με γοητεύσει ιδιαίτερα ο λόγος του Αριστοτέλη. Όχι πως δεν κίνησε το ενδιαφέρον μου και η σκέψη του, όμως ο λόγος με τον οποίο ο μεγάλος Σταγειρίτης έντυσε τη σκέψη του με γοήτευε όλο και πιο πολύ. Ήταν, άλλωστε, η περίπτωσή του ξεχωριστή, και ο χαρακτήρας των έργων του απολύτως ιδιότυπος: σε αντίθεση με τους άλλους αρχαίους συγγραφείς που έγραψαν τα έργα τους, ή έστω προσπάθησαν να τα γράψουν, με όλους τους κανόνες του έντεχνου λόγου, ο Αριστοτέλης μάς κληροδότησε έργα που δεν ήταν άλλο από τις προσωπικές του σημειώσεις, με τις οποίες εξυπηρετούσε το διδακτικό του έργο. Αυτό, στο τέλος τέλος, σημαίνει ότι στα έργα του έχουμε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα δίοδο προς τον προφορικό λόγο των αρχαίων Ελλήνων. Δεν ήταν όμως, τότε, φυσικό να αναρωτηθώ αν ο Σταγειρίτης φιλόσοφος είχε επιστημονικούς προγόνους ως προς τη γλώσσα και την ορολογία, ιδίως ως προς τον τρόπο ή τους τρόπους δημιουργίας της επιστημονικής ορολογίας; Η σχετική έρευνα αποκάλυψε ότι επιστημονικοί του πρόγονοι ήταν οι εκπρόσωποι της μόνης πριν από τον ίδιο επιστήμης, της ιατρικής. Έτσι οδηγήθηκα στη μελέτη των έργων που μας παραδόθηκαν από την αρχαιότητα με το όνομα του Ιπποκράτη. Το ενδιαφέρον είναι πως γρήγορα διαπίστωσα ότι με τη βοήθεια αυτών των γνώσεων μπορούσα να διαβάσω -και να ερμηνεύσω- σωστότερα και άλλους αρχαίους συγγραφείς· τον Θουκυδίδη π.χ. Έτσι άρχισα να διδάσκω σε ένα Τμήμα Φιλολογίας μιας Φιλοσοφικής Σχολής αρχαίους ΄Ελληνες επιστημονικούς συγγραφείς -αληθινό ξάφνιασμα για το στενότερο φιλολογικό περιβάλλον, μια ενδιαφέρουσα όμως αποκάλυψη για τους φοιτητές! Από τις ενασχολήσεις αυτές προέκυψαν διάφορες μελέτες σχετικές με τους συγγραφείς αυτούς. Μερικές από τις μελέτες αυτές, κυρίως αυτές που μπορούσαν να κινήσουν το ενδιαφέρον ενός ευρύτερου αναγνωστικού κοινού, περιέλαβα στον τόμο που με τόση επιμέλεια και καλαισθησία χάρισαν στο ελληνικό κοινό οι Εκδόσεις Επίκεντρο. Εκφράζω και από εδώ τις ευχαριστίες μου και είμαι βέβαιος ότι η εξαίρετη αυτή δουλειά τους θα βρει μεγάλη ανταπόκριση στο ευρύ αναγνωστικό κοινό.

Αριστοτελικά, Ιπποκρατικά, Θουκυδίδεια... και άλλα
Ομιλίες, άρθρα, μελετήματα
Δημήτρης Λυπουρλής
Επίκεντρο, 2012
384 σελ.

Τιμή € 25,00

 

 

(Αναδημοσίευση από το diastixo.gr)

Ο Μένης Κουμανταρέας στη Ναύπακτο

Ο Μένης Κουμανταρέας θα βρεθεί στη Ναύπακτο προκειμένου να παρουσιάσει το βιβλίο του «Θάνατος στο Βαλπαραΐζο», στο βιβλιοκαφέ Adagio II, την Τετάρτη 24 Ιουλίου στις 9 το βράδυ.  Για το βιβλίο θα μιλήσουν η φιλόλογος Ελένη Αδαμοπούλου και ο δικηγόρος Κώστας Αγγελόπουλος.

Η Κική Τριανταφύλλη στις 6/4/2013, έγραψε στα «Νέα»:

Ο Έριχ Χονεκερ στο ντιβάνι ενός…έλληνα ψυχαναλυτή

Στο νέο του μυθιστόρημα ο Μένης Κουμανταρέας φαντάζεται τις τελευταίες ημέρες του πρώην ηγέτη της Ανατολικής Γερμανίας και τον βάζει να μιλάει για τις εμμονές του σε έναν νεαρό έλληνα ψυχίατρο.

Οι ιστορίες του Μένη Κουμανταρέα διαδραματίζονται σχεδόν πάντοτε στους δρόμους της Αθήνας. Κάπως έτσι, λοιπόν, με μια σύντομη σκηνή σε ένα αθηναϊκό διαμέρισμα αρχίζει και το τελευταίο του μυθιστόρημα με το οποίο μετακομίζει μάλιστα έπειτα από χρόνια σε νέο εκδοτικό οίκο.

«Μια δέσμη αυγουστιάτικου αθηναϊκού ήλιου γλίστρησε απ” το κουφωμένο παράθυρο και πέφτοντας στα μάτια του ξαπλωμένου άντρα τον ξύπνησε. Πέταξε το σεντόνι από πάνω του κι έμεινε να παρατηρεί γύρω» γράφει ο Κουμανταρέας στο πρελούδιο του νέου του βιβλίου «Θάνατος στο Βαλπαραΐζο».

Αυτή τη φορά όμως ο συστηματικός αθηναιογράφος εγκαταλείπει το άστυ για να μας ταξιδέψει στη Λατινική Αμερική με έναν πολύ παράξενο τρόπο. O πρωταγωνιστής του δεν κατονομάζεται. Είναι ένας «ψηλός τριανταεφτάχρονος με μπεζ θερινό κοστούμι και το βαλιτσάκι στο χέρι» που επιστρέφει στην Αθήνα έπειτα από θητεία δύο χρόνων σε μια ψυχιατρική κλινική του Σαντιάγκο. Εκεί, ένας μυστηριώδης τύπος ονόματι Φέλζενστάϊν φιλοξενεί τον ετοιμοθάνατο Εριχ Χόνεκερ.

Η υγεία του έχει επιδεινωθεί έπειτα από χημειοθεραπείες και ο Φέλζενσταϊν καλεί τον νεαρό έλληνα γιατρό να τον βοηθήσει. Θα συναντηθούν στην εσωτερική αυλή μιας λευκής βίλας και οι δυο τους θα βιώσουν μια εντελώς παράδοξη ιστορία. Ο Χόνεκερ θα εμπιστευτεί τον Ελληνα, για τον οποίο γνωρίζει ότι έχει σπουδάσει στο Βερολίνο και έχει υπάρξει μέλος της Κομμουνιστικής Νεολαίας Ελλάδος. Και κατά τη διάρκεια των συναντήσεών τους θα αρχίσει να του μιλάει για τη ζωή του και για τις εμμονές του. Στην ιστορία εμπλέκεται επίσης ένας αδίστακτος νεοναζί και μια μοιραία γυναίκα που διευθύνει ένα μπορντέλο στο λιμάνι του  Βαλπαράΐζο. Η δόνα Κοντσέτα, η οποία μαζί με τον Εριχ προσπαθεί να αποτρέψει την αναβίωση του φασισμού, αναθέτει στον γιατρό να μεταφέρει στην Ευρώπη ένα σημαντικό μήνυμα του κομμουνιστή ηγέτη.

Κάπως έτσι αρχίζει το θρίλερ του Κουμανταρέα που θα ολοκληρωθεί στην Αθήνα. Τα πρόσωπα είναι φανταστικά -και ο έλληνας γιατρός, το alter ego του συγγραφέα -, όχι όμως τα γεγονότα και τα ιστορικά πρόσωπα που περιβάλλουν τον Εριχ Χόνεκερ. Ο μύθος πλέκεται γύρω από τις τελευταίες ημέρες του στη Χιλή όπου αυτοεξορίστηκε μαζί με τη σύζυγό του Μαργκότ Χόνεκερ.

Μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, τον Νοέμβριο του 1989, ο τελευταίος γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος και Πρόεδρος της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας δικάστηκε και φυλακίστηκε τον Ιούλιο του ’92. Εξι μήνες αργότερα, τον Γενάρη του ’93, αποφυλακίστηκε λόγω ανηκέστου βλάβης.

Το ύφος του Κουμανταρέα εξακολουθεί να είναι γνώριμο. Πενήντα χρόνια μετά την κυκλοφορία του πρώτου του βιβλίου «Τα μηχανάκια», που εκδόθηκαν το 1962, η γραφή του ογδοντάχρονου λογοτέχνη παραμένει ανάλαφρη και οι εικόνες του καθαρές και διάφανες ανακαλούν στη μνήμη μας παιδική καλλιγραφία. Ο «Θάνατος στο Βαλπαραΐζο» όμως δεν θυμίζει σε τίποτα τη «Φανέλα με το εννιά», τον «Ωραίο Λοχαγό», την «Κυρία Κούλα» ή τη «Βιοτεχνία Γυαλικών».

Είναι σίγουρο επίσης ότι θα προκαλέσει πολλές πολιτικές συζητήσεις αφού αυτή τη φορά ο συγγραφέας θίγει τον κίνδυνο αναβίωσης του ναζισμού, ενώ ανάμεσα στις γραμμές διακρίνεται η συμπάθειά του για τον αμφιλεγόμενο ανατολικογερμανό ηγέτη. Με την περιγραφή του άρρωστου Χόνεκερ μοιάζει άλλωστε να ξορκίζει τη δική του πρόσφατη ασθένεια. Ο ίδιος έχει πει μάλιστα παλιότερα ότι «κάθε βιβλίο είναι αυτοβιογραφία - είτε είναι μασκαρεμένη είτε όχι».

Το τελευταίο πουκάμισο

«Μέσα στην τετράγωνη κατάλευκη αυλή, ο γιατρός με την άψογη θερινή φορεσιά του περιεργαζόταν το τσαλακωμένο και σε μερικές μεριές κιτρινισμένο κοστούμι του ηγέτη.

Η διαδρομή Βαλπαραΐζο – Σαντιάγκο για τον Εριχ ήταν ένας απολογισμός ζωής. Μια έξοδος από τη φυλακή με συνοδό έναν Ναζί, προτού φανεί η επόμενη, που αυτή τη φορά ήταν η έπαυλη Φέλζενσταϊν. Κι αντί να απολογείται στον γερμανό ανακριτή του Χίτλερ ή του Κολ, τα έλεγε τώρα σ” αυτόν τον γιατρό που η καταγωγή του ήταν η κοιτίδα της ελευθερίας, με την ελπίδα αν όχι να τύχει απαλλαγής, τουλάχιστον να γίνει πιστευτός. Γερμένος στην ψάθινη πολυθρόνα, με τα γυαλιά του να κρέμονται πιασμένα στα δάχτυλα του ενός χεριού και με το χιλιάνικο πουράκι σβηστό στο άλλο χέρι απ” όπου ξεκινούσε ο ορός για να καταλήξει κρεμασμένος στο στατό, άφηνε τον ιδρώτα μέσα από τα αραιωμένα του μαλλιά να κυλά στο μέτωπό του.

Μα κι ο γιατρός, στριφογυρίζοντας στο κάθισμά του σαν κολασμένος και καπνίζοντας σαν αράπης, προσπαθούσε να βρει ποια θέση του ταίριαζε καλύτερα: του ψυχιάτρου ή του κατασκόπου; Ή μήπως η διαφορά ανάμεσα στα δύο ήταν μικρή;»

Πηγή: www.tanea.gr (Αναδημοσίευση από Lepantomag.gr)

Προ τριετίας βραβευμένη, σήμερα απολυμένη...

Αποχαιρετά τις σχολικές αίθουσες μετά από 20 χρόνια υπηρεσίας 

Πριν από τρία χρόνια, η τότε Υπουργός Παιδείας Άννα Διαμαντοπούλου, παρέδιδε Αριστείο στην καθηγήτρια του 1ου ΕΠΑΛ Ν. Ιωνίας, Αγγελική Καμπούρη, για την Καινοτομία στην Εκπαίδευση. Ένα τρισδιάστατο, ποπ-απ βιβλίο για το οποίο συνεργάστηκαν καθηγητές και μαθητές δύο τομέων του 1ου ΕΠΑΛ, του τομέα ηλεκτρονικών και του τομέα εφαρμοσμένων τεχνών, ανέδειξε την υψηλού επιπέδου δουλειά που γίνεται στο σχολείο.Τρία χρόνια μετά, η ίδια -βραβευμένη- εκπαιδευτικός, είδε το όνομά της στη λίστα των 48 προς απόλυση καθηγητών από τη Μαγνησία, μετά την κατάργηση 46 ειδικοτήτων από τα ΕΠΑΛ και τις ΕΠΑΣ. Σήμερα, η Αγγελική Καμπούρη, είναι επί της ουσίας άνεργη. Είδε την επαγγελματική της ζωή να καταρρέει από τη μία μέρα στην άλλη, χωρίς να δικαιούται καμιάς αποζημίωσης και χωρίς να υπάρχει καμία προοπτική για το μέλλον.

Συνέντευξη στην Ελένη Χάνου

Κυρία Καμπούρη, μετά από 20 χρόνια στη δημόσια εκπαίδευση, φέτος θα είναι η πρώτη φορά που ίσως δείτε τον εαυτό σας εκτός σχολικών αιθουσών…

Αφιέρωσα 20 χρόνια από τη ζωή μου στη δημόσια εκπαίδευση. Έχω ζήσει όλες τις αλλαγές στην επαγγελματική εκπαίδευση. Μπήκα ως αναπληρώτρια σε ΤΕΛ, με το διορισμό μου τα ΤΕΛ εξελίχθηκαν σε ΤΕΕ και τα τελευταία χρόνια σε ΕΠΑΛ. Θεώρησα μάλιστα, ότι τα ΕΠΑΛ ήταν μια καλή μεταρρύθμιση από τη στιγμή που δίνουν στους αποφοίτους και απολυτήριο λυκείου και πτυχίο με το οποίο μπορούν να δουλέψουν ως βοηθοί στις ειδικότητες που παρακολουθούν. Ξαφνικά τα πάντα άλλαξαν. Με πήραν τηλέφωνο και με ενημέρωσαν ότι ο τομέας δεν υφίσταται πλέον. Στην αρχή δεν το πίστεψα. Κι άλλες φορές είχα ακούσει για αλλαγές στην επαγγελματική εκπαίδευση. Ακόμη και σήμερα δεν το πιστεύω. Θέλω να ελπίζω ότι κάτι θα γίνει, κάτι θα αλλάξει. Δεν μπορώ να δεχθώ ότι μετά από 20 χρόνια, βρίσκομαι ξαφνικά στο δρόμο, χωρίς αποζημίωση και χωρίς καμία προοπτική για το μέλλον.

Κι όμως προ τριετίας, η τότε Υπουργός Παιδείας, σας είχε βραβεύσει.

Ναι, ήταν σε εκδήλωση που είχε γίνει στην Αθήνα. Η Υπουργός Άννα Διαμαντοπούλου, μου είχε δώσει τότε αριστείο καινοτομίας. Καθηγητές και μαθητές των τομέων εφαρμοσμένων τεχνών και ηλεκτρονικών, είχαμε εργαστεί σε κοινό πρόγραμμα για τη δημιουργία ενός τρισδιάστατου βιβλίου ποπ-απ. Κρατώντας στα χέρια τους το βιβλίο, μαθητές ειδικοτήτων μπορούσαν να ενημερωθούν για τις ειδικότητες γραφιστών και σχεδιαστών και να ανακαλύψουν τις ομοιότητες και διαφορές, ανοίγοντας κουτιά και μετακινώντας σχήματα. Το σημαντικό κομμάτι της εργασίας, είναι το εξής: μόλις άνοιγες το βιβλίο σε οποιαδήποτε σελίδα, έβλεπες το βιβλίο στον υπολογιστή και άκουγες το κείμενο, οπότε θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για άτομα με ειδικές ανάγκες. Για το βιβλίο βραβεύτηκαν οι μαθητές των δύο τομέων που συμμετείχαν στον Πανθεσσαλικό Διαγωνισμό ΔΑΙΔΑΛΟΣ το 2005 και πριν από τρία χρόνια βραβευτήκαμε εμείς οι καθηγητές, λαμβάνοντας αριστείο καινοτομίας.

Πιστεύετε ότι η επαγγελματική εκπαίδευση πάει βήματα πίσω;

Η επαγγελματική εκπαίδευση δεν κάνει μόνο βήματα πίσω… Πρόκειται για κατακερματισμό της επαγγελματικής εκπαίδευσης. Στέλνουν ουσιαστικά παιδιά που έχουν καλλιτεχνικές δεξιότητες να ολοκληρώσουν το Γενικό Λύκειο και στη συνέχεια να φοιτήσουν σε ιδιωτική σχολή. Τους στερούν την επιλογή της δημόσιας εκπαίδευσης πάνω στην τέχνη που θέλουν να ακολουθήσουν.

Ειδικά οι τομείς Υγείας – Πρόνοιας και Εφαρμοσμένων Τεχνών, συγκέντρωναν μεγάλο αριθμό μαθητών…

Ο τομέας εφαρμοσμένων Τεχνών, θα το επαναλάβω, είναι ένας τομέας, που δεν πρέπει να καταργηθεί από την εκπαίδευση. Απορροφά εκατοντάδες παιδιά με καλλιτεχνικές δεξιότητες, εφοδιάζοντάς τους με πτυχίο για να μπορέσουν να δουλέψουν ως βοηθοί γραφίστες. Τους δίνει επίσης τη δυνατότητα να περάσουν στα ΤΕΙ πολύ πιο εύκολα απ’ ό,τι τα παιδιά των Γενικών Λυκείων. Μάλιστα, η προετοιμασία που γίνεται για τις πανελλήνιες είναι άριστη και τα ποσοστά επιτυχίας αγγίζουν το 100%. Βασικά, δεν καταργείται ένας τομέας ή ένα σχολείο. Καταργούνται όλα όσα έχουμε χτίσει: η μαγεία της σχέσης συνεργασίας μεταξύ καθηγητών και μαθητών.

Αναδημοσίευση από Ταχυδρόμο, Πανθεσσαλική Εφημερίδα

Κ. Καρυωτάκης

 "Κάθε πραγματικότης μου ήταν αποκρουστική"

       «Όταν δεν έχει κανένας ένα οποιοδήποτε ιδανικό, δεν είναι εξ άλλου πλασμένος για τη σημερινή υλική ζωή, αισθάνεται γύρω του έναν κενό τάφο. Γι αυτό εμείς πρέπει να διατηρούμε τις χίμαιρες και να τις τροφοδοτούμε κάθε μέρα με υπομονή και στοργή. Πρέπει να αποβλέπουμε σε κάτι, έστω κι αν έχουμε επίγνωση στο βάθος της ματαιότητάς του. Ετσι γεννηθήκαμε, έτσι μεγαλώσαμε, στρώνοντας όνειρα, και θα παύσουμε να ζούμε όταν αλλάξουμε.»

(απόσπασμα από επιστολή σε φίλο του, ένα χρόνο πριν από το θάνατό του)

         Στις 21 Ιουλίου 1928,  ο Καρυωτάκης πήγε σ' ένα  παραλιακό καφενείο της Πρέβεζας, στον «Ουράνιο Κήπο», όπου παρήγγειλε και ήπιε μια βυσσινάδα. Ο καφεπώλης παραξενεύτηκε τότε, γιατί ο ποιητής τού άφησε στο τραπέζι 75 δραχμές πουρμπουάρ, ενώ η τιμή του αναψυκτικού ήταν 5 δρχ. Ζήτησε ένα τσιγάρο να καπνίσει και μια κόλλα χαρτί όπου έγραψε το τελευταίο του σημείωμα και το έχωσε στην τσέπη του. Ύστερα περπάτησε από το καφενείο «Ουράνιος Κήπος» της Βρυσούλας προς τη θέση Βαθύ της Μαργαρώνας, μια απόσταση περίπου 400 μέτρων. Ξάπλωσε κάτω από έναν ευκάλυπτο και αυτοκτόνησε με πιστόλι στην καρδιά. Στη θέση αυτή βρίσκεται σήμερα το στρατόπεδο των καυσίμων της 8ης Μεραρχίας Πεζικού και υπάρχει εκεί αναμνηστική μαρμάρινη επιγραφή που τοποθέτησε η Περιηγητική Λέσχη Πρέβεζας το 1970. Η πινακίδα γράφει: «Εδώ, στις 21 Ιουλίου 1928, βρήκε τη γαλήνη με μια σφαίρα στην καρδιά ο ποιητής Κώστας Καρυωτάκης»

  

Το τελευταίο σημείωμα

«Είναι καιρός να φανερώσω την τραγωδία μου. Το μεγαλύτερο μου ελάττωμα στάθηκε η αχαλίνωτη περιέργειά μου, η νοσηρή φαντασία και η προσπάθειά μου να πληροφορηθώ για όλες τις συγκινήσεις, χωρίς τις περισσότερες, να μπορώ να τις αισθανθώ. Τη χυδαία όμως πράξη που μου αποδίδεται τη μισώ. Εζήτησα μόνο την ιδεατή ατμόσφαιρά της, την έσχατη πικρία. Ούτε είμαι ο κατάλληλος άνθρωπος για το επάγγελμα εκείνο. Ολόκληρο το παρελθόν μου πείθει γι' αυτό. Κάθε πραγματικότης μου ήταν αποκρουστική. Είχα τον ίλιγγο του κινδύνου. Και τον κίνδυνο που ήρθε τον δέχομαι με πρόθυμη καρδιά. Πληρώνω για όσους, καθώς εγώ, δεν έβλεπαν κανένα ιδανικό στη ζωή τους, έμειναν πάντα έρμαια των δισταγμών τους, ή εθεώρησαν την ύπαρξη τους παιχνίδι χωρίς ουσία. Τους βλέπω να έρχονται ολοένα περισσότεροι μαζί με τους αιώνες. Σ' αυτούς απευθύνομαι. Αφού εδοκίμασα όλες τις χαρές !!! είμαι έτοιμος για έναν ατιμωτικό θάνατο. Λυπούμαι τους δυστυχισμένους γονείς μου, λυπούμαι τα αδέλφια μου. Αλλά φεύγω με το μέτωπο ψηλά. Ήμουν άρρωστος. Σας παρακαλώ να τηλεγραφήσετε, για να προδιαθέση την οικογένειά μου, στο θείο μου Δημοσθένη Καρυωτάκη, οδός Μονής Προδρόμου, πάροδος Αριστοτέλους, Αθήνας» 

Κ.Γ.Κ.

 [Υ.Γ.] Και για ν' αλλάξουμε τόνο. Συμβουλεύω όσους ξέρουν κολύμπι να μην επιχειρήσουνε ποτέ να αυτοκτονήσουν δια θαλάσσης. Όλη νύχτα απόψε επί δέκα ώρες, εδερνόμουν με τα κύματα. Ήπια άφθονο νερό, αλλά κάθε τόσο, χωρίς να καταλάβω πώς, το στόμα μου ανέβαινε στην επιφάνεια. Ωρισμένως, κάποτε, όταν μου δοθεί η ευκαιρία, θα γράψω τις εντυπώσεις ενός πνιγμένου».

 Κ.Γ.Κ.

Τα τελευταία ποιήματα 

Αισιοδοξία

Ας υποθέσουμε πως δεν έχουμε φτάσει
στο μαύρο αδιέξοδο, στην άβυσσο του νου.
Ας υποθέσουμε πως ήρθανε τα δάση
μ' αυτοκρατορικήν εξάρτηση πρωινού
θριάμβου, με πουλιά, με το φως τ' ουρανού,
και με τον ήλιο όπου θα τα διαπεράσει.

Ας υποθέσουμε πως είμαστε κει πέρα,                                      
σε χώρες άγνωστες, της δύσης, του βορρά,
ενώ πετούμε το παλτό μας στον αέρα,
οι ξένοι βλέπουνε περίεργα, σοβαρά.
Για να μας δεχθεί κάποια λαίδη τρυφερά,
έδιωξε τους υπηρέτες της ολημέρα.

Ας υποθέσουμε πως του καπέλου ο γύρος
άξαφνα εφάρδυνε, μα εστένεψαν, κολλούν,
τα παντελόνια μας και, με του πτερνιστήρος
το πρόσταγμα, χιλιάδες άλογα κινούν.
Πηγαίνουμε -- σημαίες στον άνεμο χτυπούν --
ήρωες σταυροφόροι, σωτήρες του Σωτήρος.

Ας υποθέσουμε πως δεν έχουμε φτάσει
από εκατό δρόμους, στα όρια της σιγής,
κι ας τραγουδήσουμε, -- το τραγούδι να μοιάσει
νικητήριο σάλπισμα, ξέσπασμα κραυγής --
τους πυρρούς δαίμονες, στα έγκατα της γης,
και, ψηλά, τους ανθρώπους να διασκεδάσει.

                                       (Απρίλιος-Μάιος 1928)

Την ίδια περίοδο ο Κ.Καρυωτάκης έγραψε και το ακόλουθο ποίημα, το οποίο βρέθηκε μετά το θάνατό του, ανάμεσα στα υπηρεσιακά του έγγραφα, από το διάδοχό του στη Νομαρχία Πρεβέζης.

[Όταν κατέβουμε τη σκάλα...]

 Όταν κατέβουμε τη σκάλα τι θα πούμε
στους ίσκιους που θα μας υποδεχτούνε,
αυστηροί, γνώριμοι, αόριστοι φίλοι,
μ' ένα χαμόγελο στ' ανύπαρκτα τους χείλη;

Τουλάχιστον δωπέρα είμαστε μόνοι.
Περνάει η μέρα μας, η άλλη ξημερώνει,
και μες στα μάτια μας διατηρούμε ακόμα
κάτι που δίνει στα πράγμα χρώμα.

Αλλά εκεί κάτου τι να πούμε, πού να πάμε;
Αναγκαστικά ένας τον άλλον θα κοιτάμε,
με κομμένα τα χέρια στους αγκώνες,
ασάλευτοι σαν πρόσωπα σε εικόνες.

Αν έρθει κανείς την πλάκα μας να χτυπήσει,
θα φαντάζεται πως έχουμε ζήσει.
Αν πάρει ένα τριαντάφυλλο ή αφήσει χάμου,
το τριαντάφυλλο θα 'ναι της άμμου.

Κι αν ποτέ στα νύχια μας ανασηκωθούμε,
τις βίλες του Posilipo θα ιδούμε,
Κύριε, Κύριε, και το τερραίν του Παραδείσου
όπου θα παίζουν cricket οι οπαδοί Σου.

Πρέβεζα           

Θάνατος είναι οι κάργες που χτυπιούνται
στους μαύρους τοίχους και τα κεραμίδια,
θάνατος οι γυναίκες, που αγαπιούνται
καθώς να καθαρίζουνε κρεμμύδια.

Θάνατος οι λεροί, ασήμαντοι δρόμοι
με τα λαμπρά, μεγάλα ονόματά τους,
ο ελαιώνας, γύρω η θάλασσα, κι ακόμη
ο ήλιος, θάνατος μες στους θανάτους.

Θάνατος ο αστυνόμος που διπλώνει
για να ζυγίσει μια «ελλιπή» μερίδα,
θάνατος τα ζουμπούλια στο μπαλκόνι,
κι ο δάσκαλος με την εφημερίδα.

Βάσις, Φρουρά, Εξηκονταρχία Πρεβέζης.
Την Κυριακή θ' ακούσουμε την μπάντα.
Επήρα ένα βιβλιάριο Τραπέζης
πρώτη κατάθεσις δραχμαί τριάντα.

Περπατώντας αργά στην προκυμαία,
«Υπάρχω;» λες, κ' ύστερα «δεν υπάρχεις!»
Φτάνει το πλοίο. Υψωμένη σημαία.
Ίσως έρχεται ο Κύριος Νομάρχης.

Αν τουλάχιστον, μέσα στους ανθρώπους
αυτούς, ένας επέθαινε από αηδία...
Σιωπηλοί, θλιμμένοι, με σεμνούς τρόπους,
θα διασκεδάζαμε όλοι στην κηδεία.
                                               (Ιούνιος 1928)

Όταν "βασίλεψε ο ήλιος" της,  η Μαρία Πολυδούρη "τραγούδησε" το πασίγνωστο ερωτικό μοιρολόι...

ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΣΑΡΟΥΧΗΣ: ΕΝΑΣ ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑΣ

 Εικοσιτέσσερα χρόνια σήμερα από το θάνατο του Γιάννη Τσαρούχη...

από το ΑΡΧΕΙΟ της ΕΡΤ
Ντοκιμαντέρ-αφιέρωμα στον ζωγράφο, σκηνογράφο και στοχαστή ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΑΡΟΥΧΗ, στο οποίο σκιαγραφείται το πορτρέτο μιας πολυσύνθετης καλλιτεχνικής προσωπικότητας. Ο Γ. ΤΣΑΡΟΥΧΗΣ μάς ξεναγεί ο ίδιος στο νεοκλασικό σπίτι της οικογένειάς του και ξετυλίγει μνήμες από την παιδική του ηλικία. Στη συνέχεια άνθρωποι που τον γνώρισαν από κοντά ή δούλεψαν μαζί του μιλούν για την αναζήτηση της ελληνικότητας στο έργο του, για την ανθρωποκεντρική ζωγραφική του, αλλά και για τον μεταφυσικό κόσμο ιδεών του στοχαστή ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΑΡΟΥΧΗ. Εκτενής μνεία γίνεται επίσης στις σκηνογραφικές του δουλειές στο θέατρο καθώς και στις απόψεις του για την αναβίωση του αρχαίου δράματος. Κατά τη διάρκεια της εκπομπής προβάλλονται πλάνα αρχείου από την προετοιμασία της πρώτης θρυλικής παράστασης της αρχαίας κωμωδίας «Όρνιθες» από το Θέατρο Τέχνης σε σκηνικά και κοστούμια Γ. ΤΣΑΡΟΥΧΗ το 1959, καθώς και αποσπάσματα από την εισήγησή του στη Διεθνή Διάσκεψη Θεάτρου το 1976, με θέμα τη σκηνογραφία στο αρχαίο θέατρο. Παράλληλα, παρουσιάζονται πλάνα από ζωγραφικά του έργα, τα οποία στεγάζονται στο Μουσείο Γιάννη Τσαρούχη στο Μαρούσι, στο σπίτι του καλλιτέχνη, που ο ίδιος μετέτρεψε σε μουσείο παραχωρώντας την προσωπική του συλλογή.

http://www.youtube.com/watch?v=qL9Ri6OFZfU

Η δραματική διάσταση της Ιλιάδας

«φταίει η σχολική εκπαίδευση που ο μέσος Έλληνας γνωρίζει ελάχιστα την Ιλιάδα»

Η πεντάωρη παράσταση της Ιλιάδας στο Φεστιβάλ Αθηνών,
αφορμή για μια συζήτηση περί μετάφρασης, θεατρικής διασκευής
και επιρροής των ομηρικών επών στη σύγχρονη λογοτεχνία 

Δημήτρης Μαρωνίτης

Συνέντευξη στη Νατάσσα Κανελλοπούλου-Μπελογιάννη